De vraag stellen is ‘m beantwoorden, want dat is inderdaad mogelijk. De wet geeft hier meerdere opties. Een vonnis dat in kracht van gewijsde is gegaan (dit betekent dat de beroepstermijn is verstreken) kan namelijk worden herroepen indien:

1. het vonnis berust op door de wederpartij gepleegd bedrog;
2. het vonnis berust op valse stukken; of
3. een partij na het vonnis stukken van beslissende aard in handen heeft gekregen die door de wederpartij waren achtergehouden.

Het Hof Amsterdam heeft over het derde punt onlangs een interessante uitspraak gedaan. In deze zaak ging het om een vordering van een exploitant die stelde dat hij was tegengewerkt door de gemeente bij zijn plannen voor de ontwikkeling van een erotisch uitgaanscentrum. De gemeente zou hem hebben achtergesteld en andere exploitanten (ongetwijfeld met minder pikante plannen) hebben bevoordeeld. De exploitant stelde dat de gemeente daarmee onrechtmatig heeft gehandeld en dat hij daardoor schade heeft geleden. Het Hof Amsterdam heeft in februari 2009 de schadevergoedingsvordering van de exploitant afgewezen. Vervolgens kwam de exploitant er in de loop van 2010 (ruim na verstrijking van de beroepstermijn van drie maanden na het vonnis) achter dat de gemeente overeenkomsten met die andere exploitanten buiten de procedure had gehouden. Omdat deze overeenkomsten volgens de exploitant wel van belang waren voor het oordeel over bevoordeling van die exploitanten door de gemeente, heeft hij herroeping van het vonnis uit 2009 gevorderd. Het Hof is daar uiteindelijk in meegegaan. De stukken waren volgens het Hof door de gemeente eerder achtergehouden en door deze stukken is de zaak in een ander daglicht komen te staan. Deze procedure is dan ook door het Hof Amsterdam heropend en wordt daar nu opnieuw behandeld.

Zelfs jaren nadat een civiele procedure is afgelopen, is het dus nog mogelijk om tegen de uitspraak op te komen. In elke zaak kan je er later achter komen dat sprake is van één van de mogelijkheden voor herroeping van het vonnis. Blijven opletten dus, want heropening van een procedure kan leiden tot een ander (positiever) oordeel van de rechter dan waar je eerst genoegen mee moest nemen.

Mr. J. van de Graaf

Er zijn twee soorten gevallen waarin een beslag onrechtmatig is of kan zijn:

1. In de eerste plaats is dit het geval wanneer een beslag ongegrond is, wat betekent dat de vordering die door de beslaglegger aan het beslag ten grondslag is gelegd in zijn geheel niet in rechte wordt erkend.
2. Het tweede geval waarin sprake kan zijn van onrechtmatigheid doet zich voor indien de vordering die aan het beslag ten grondslag ligt ten dele niet in rechte wordt erkend, wanneer een beslag te lichtvaardig is gelegd, of wanneer het beslag onnodig is gehandhaafd.

In beide situaties is de volgende stap in het proces het aantonen van de schade door de beslagene. Hiervoor gelden de algemene schadevergoedingsregels. Bij de vaststelling van de omvang van de schade die vergoed moet worden dient de beslagene zoveel mogelijk in de toestand te worden gebracht waarin hij zou verkeren indien de schadeveroorzakende gebeurtenis, het onrechtmatig beslag, achterwege was gebleven. Voor de vaststelling van aansprakelijkheid voor schade moet een causaal verband tussen de beslaglegging en de schade aangetoond worden. Ook zal de beslagene moeten bewijzen dat specifieke schadeposten aan de beslaglegger toegerekend kunnen worden.

Bij een vordering tot schadevergoeding wegens onrechtmatig beslag kunnen echter diverse procedurele problemen optreden. Ten eerste zou de vordering verjaard kunnen zijn. Een vordering tot het betalen van een schadevergoeding wegens onrechtmatige daad verjaart vijf jaar na de dag waarop de benadeelde zowel met de schade als de daarvoor aansprakelijke persoon bekend is geworden. Ten tweede is het proces tot vergoeding van schade door onrechtmatig beslag vaak een langdurige procedure. Het zal meestal lang duren voordat de schade daadwerkelijk is vastgesteld en bovendien gaat het om een bewijstechnisch moeizame procedure.

Een onrechtmatig beslag kan uiteindelijk dus leiden tot vergoeding van geleden schade. Er zal per geval beoordeeld moeten worden of dat een haalbare kaart is. In ieder geval spelen de genoemde procedurele problemen daarbij een belangrijke rol.

Mr. J. van de Graaf

(i)                 de eiser moet een rechtmatig belang bij zijn vordering hebben;

(ii)               het moet gaan om met name genoemde stukken; en

(iii)             het dient kort gezegd te gaan om stukken waarbij de eiser partij is.

De rechtbank Arnhem heeft recent een vonnis gewezen over deze exhibitieplicht. In deze zaak werd een vordering tot afgifte van stukken ingesteld door Rabobank. Rabobank was aansprakelijk gesteld voor schade en wilde in het kader van de bewijslevering beschikken over bepaalde documenten. Zij vorderde afgifte van ‘nadere stukken’ over een ‘vermeende afspraak of een overeenkomst’. De rechter wijst de vordering echter af, omdat Rabobank haar rechtmatig belang bij de vordering onvoldoende onderbouwt door alleen te stellen dat de stukken voor haar van groot belang zijn (punt i). Hiernaast vindt de rechtbank dat de vordering te ruim is geformuleerd door de gevraagde stukken niet nader te omschrijven (punt ii).

Een nauwkeurige en concrete onderbouwing van een vordering tot afgifte van bepaalde stukken is dus vereist. Dit lijkt evident en dat is het ook, maar het gaat toch regelmatig mis in procedures bij de rechter. De uitspraak van de rechtbank Arnhem laat eens te meer zien dat de drie vereisten bij een vordering op grond van de exhibitieplicht nauwkeurig moeten worden nagelopen.

Mr. J. van de Graaf

Auxen heeft meerdere uitgeverijen als klant. Zij doorzoekt het internet voortdurend op het onrechtmatig gebruik van auteursrechtelijk beschermd werk van haar klanten. Auxen werft haar klanten met de slogan: “Laat uw waardevolle content maximaal renderen!”. Voor het onrechtmatig gebruik van content brengt zij namens haar klanten dan ook aanzienlijke bedragen in rekening.  

Getty Images is een stockfoto bedrijf en verkoopt foto’s voor bijvoorbeeld brochures en websites aan bedrijven. Sinds een aantal jaar slaat zij naast uit de verkoop van foto’s ook munt uit het najagen van overtreders van auteursrechten die op de foto’s rusten.

Beide bedrijven verzenden sommatiebrieven na het ontdekken van een inbreuk op auteursrechten. In deze sommatiebrieven worden schadevergoedingen gevorderd die aanzienlijk hoger liggen dan de prijs van de onrechtmatig gepubliceerde content en wordt er gedreigd met rechtszaken indien betaling uitblijft. In de Verenigde Staten werden de praktijken van Getty Images betiteld met “legal extortion”, vrij vertaald: legale afpersing.

Vaak betalen de aangeschreven bedrijven de gevorderde schadevergoedingen, al of niet na enig protest. De praktijk wijst echter uit dat de gevorderde schadevergoedingen na juridisch onderbouwd verweer veelal met meer dan de helft worden gematigd.

Bij het voeren van een verweer is het uiteraard van belang te kijken naar hoe de rechter uiteindelijk zal oordelen over de gevorderde schadevergoeding. De Auteurswet biedt in beginsel enkel ruimte voor een vergoeding van de daadwerkelijk geleden schade. Deze schade zal niet hoger liggen dan de prijs van de onrechtmatige gepubliceerde foto of tekst of, indien de prijs niet vastligt, een redelijke gebruiksvergoeding. Zie bijvoorbeeld de uitspraak van de rechtbank Utrecht van 24 augustus 2011 (LJN: BS1232) in een door Cozzmoss aangespannen zaak, waarin de rechter expliciet oordeelde dat binnen het kader van artikel 27a Auteurswet geen plaats is voor toewijzing van een boete.

Er zijn ook uitspraken waarin de rechter oordeelde dat de schadevergoeding hoger dient te zijn dan de prijs van het werk, omdat een preventieve werking gewenst is. Zie de uitspraak van de rechtbank ’s-Gravenhage van 29 september 2011. In deze zaak ging het echter niet om onrechtmatige publicatie van een stockfoto, maar van een exclusieve foto van Thomas Berge. De exclusiviteit van de foto speelde een rol bij het oordeel van de rechter.

Vanwege de diversiteit aan uitspraken is het vooraf moeilijk te zeggen of een hogere schadevergoeding dan de prijs (of een redelijke verbruiksvergoeding) al of niet zal worden toegewezen. In ieder geval loont het de moeite om te onderhandelen over de hoogte van de schadevergoeding. Bij onderhandelingen dient mijns inziens steeds als uitgangspunt te gelden dat de schadevergoeding niet hoger kan zijn dan de prijs van het artikel of de foto, omdat de Auteurswet daarvoor nu eenmaal geen grondslag biedt.

Mr. R.J. Henneman

Er zijn verschillende mogelijkheden om werknemer(s) te ontslaan. Denk aan het sluiten van een beëindigingsovereenkomst, het ontbinden van de arbeidsovereenkomst bij de kantonrechter of het vragen van ontslagvergunning(en) bij het UWV-WERKbedrijf. Als het ontslag gewenst is vanwege ‘bedrijfseconomische redenen’ dan ligt de laatste mogelijkheid vaak het meest voor de hand.

Het UWV-WERKbedrijf wil vergaand geïnformeerd worden over de reden en noodzaak van het ontslag. Er zijn echter verschillende bedrijfseconomische redenen. Denk aan: een slechte financiële positie, structurele of tijdelijke werkvermindering, reorganisatie, technologische veranderingen, (gedeeltelijke) bedrijfsbeëindiging, bedrijfsverhuizing of het vervallen van subsidie(s). Voor al deze gronden gelden afzonderlijke vereisten die moeten worden onderbouwd in de ontslagaanvraag. Bovendien is er vaak niet één afzonderlijke reden aan te wijzen, maar hangen meerdere redenen nauw samen. Dat betekent dat meerdere gronden in het verzoek besproken moeten worden.

In het geval van een ‘slechte financiële positie’ moeten in ieder geval de volgende punten in de ontslagaanvraag worden behandeld:

• een uitleg van de oorzaak van de slechte financiële positie. Daarbij moeten concrete feiten en omstandigheden die daartoe hebben geleid worden genoemd onder verwijzing naar cijfermatige rapportages;
• een onderbouwing van het minimaal te bezuinigen bedrag op personeelskosten;
• een uitleg van andere kostenbesparende maatregelen die zijn genomen;
• de cijfermatige gegevens van de drie afgelopen jaren en het huidige jaar moeten worden overgelegd (dus de balansen en winst- verliesrekening met toelichting);
• een liquiditeitsbegroting moet worden overgelegd voor de komende 6 maanden ingeval van gewijzigd en ongewijzigd beleid.

Maar dan ben je er dan nog niet. Zijn er mogelijkheden om de werknemer te herplaatsen? Is het afspiegelingsbeginsel (juist) toegepast? Ook dat toetst het UWV-WERKbedrijf.

Een flinke kluif dus zo’n ontslagaanvraag. Maar met deskundig advies goed en relatief snel te doen!

Mr. M.L. Israëls

Voor zijn team is Arnold een sparringpartner met veel kennis van zaken en een bindende factor. Dat geldt overigens niet alleen op kantoor. Om zijn brede interesses met anderen te delen, verkeert Arnold graag in goed gezelschap. Met niet te vergeten zijn passie voor hardlopen. Samen met zijn dochter Geertje liep hij inmiddels tweemaal de New York Marathon.

Arnold van Odijk (1949) studeerde Nederlands recht aan de Rijksuniversiteit Utrecht en is sinds 1975 advocaat. Arnold van Odijk is tevens mediator.

E-mail: avanodijk@vanodijk.nl

Het team ziet Leon als een emotioneel intelligente vakman. Een doorzetter. Een terriër zelfs. Maar dan wel eentje met heel veel humor. Leon noemt het leven letterlijk één groot hoogtepunt met slechts incidenteel een dieptepunt. Leon geniet van kunst, sport, vakantie en contacten met vrienden.

Leon Pütz (1957) studeerde Nederlands recht aan de Katholieke Universiteit Nijmegen en is sinds 1986 advocaat. Leon is lid van de werkgroep Familierecht (overlegorgaan van Utrechtse Balie en Rechtbank Utrecht).

E-mail: lputz@vanodijk.nl

Ook buiten zijn praktijk en de rechtszaal heeft Joop actie en uitdagingen. Zaalvoetbal, mountainbiken, zwemmen, skiën en wielrennen. En dat laatste doet hij het liefst op volle snelheid. Joop reed onder meer Marmotte. En hoewel zijn snelheid in deze lange wielerkoers ongetwijfeld wat lager lag dan gewenst, noemen zijn collega’s Joop unaniem “snel”.

Joop Deveer (1961) studeerde Economisch- en Privaatrecht aan de Rijksuniversiteit Utrecht en is sinds 1988 advocaat. Joop fungeert naast zijn werk als advocaat al jarenlang als voorzitter van een geschillen- en klachtencommissie in de gezondheidszorg.

E-mail: jdeveer@vanodijk.nl

Voor de rest van het team is duidelijk dat Marie-Louise zaken goed onder woorden kan brengen. Haar collega’s noemen Marie-Louise goed gebekt, een mensen-mens en een communicator, die al menige wederpartij of rechter heeft doen ontdooien. In haar vrije tijd kookt Marie-Louise graag voor vrienden en gaat zij hardlopen in de natuur.

Marie-Louise Israëls (1981) is sinds 2007 advocaat en afgestudeerd aan de Universiteit Utrecht in de richting Nederlands Privaatrecht. Zij schreef haar eindscriptie over de mogelijkheden van eenzijdige wijziging van de arbeidsovereenkomst. Tijdens haar studie vervulde Marie-Louise een bestuursfunctie binnen de Juridische Studenten Vereniging Utrecht, momenteel is zij lid van de VJAA (Vereniging van Jonge Arbeidsrecht Advocaten). Marie-Louise is aangesloten bij het Juridisch Loket en de Jurofoon.

E-mail: misraels@vanodijk.nl

Robbert voert zijn praktijk met een praktische en klantgerichte aanpak, waarbij hij een open en duidelijke communicatie belangrijk vindt. Hij combineert een hands-on  mentaliteit met een creatieve benadering. In procedures is hij strijdbaar, scherp en vasthoudend.

Naast zijn werk als advocaat heeft Robbert verschillende bestuursfuncties bekleed, onder meer bij de Vereniging De Jonge Balie Utrecht. Robbert is een echte muziekliefhebber en in zijn vrije tijd is hij graag bezig met sleutelen aan zijn auto (een Saab 900), of is hij op het water te vinden. Hij is bovendien een Bourgondiër en geniet dan ook van een goed gesprek met een goed glas wijn.

Robbert Henneman (1981) is sinds 2008 advocaat en studeerde Nederlands Privaatrecht aan de Universiteit Maastricht en Internationaal en Europees recht aan The Aristotle University of Thessaloniki.

E-mail: rjhenneman@vanodijk.nl